Στην πράξη, πολλοί οδηγοί – και κυρίως εκείνοι που κινούνται χωρίς δίπλωμα ή με σοβαρές εκκρεμότητες – επιλέγουν να «εξαφανίσουν» το όχημά τους από το σύστημα. Οι μέθοδοι ποικίλλουν. Από απλή αφαίρεση πινακίδων μέχρι πιο εξελιγμένες λύσεις, όπως μηχανισμοί που τις αναδιπλώνουν ή ειδικά υλικά που αλλοιώνουν την εικόνα στις κάμερες.
Το πρόβλημα δεν περιορίζεται στην Ελλάδα. Σε πολλές ευρωπαϊκές χώρες όπου εφαρμόζονται αντίστοιχα συστήματα επιτήρησης, έχει καταγραφεί παρόμοια αύξηση τέτοιων πρακτικών. Όσο αυξάνεται η ψηφιακή αστυνόμευση, τόσο ενισχύονται και οι προσπάθειες αποφυγής της.
Η μεγάλη διαφορά όμως είναι ότι στην Ελλάδα το φαινόμενο έρχεται να «κουμπώσει» πάνω σε μια ήδη δύσκολη πραγματικότητα. Ένα γερασμένο στόλο, χαλαρή συμμόρφωση στον ΚΟΚ και υψηλά ποσοστά παραβατικότητας δημιουργούν ένα εκρηκτικό μείγμα.
Οι αριθμοί είναι αποκαλυπτικοί. Μία μόνο κάμερα στην Αθήνα μπορεί να καταγράφει έως και 6.000 παραβάσεις την ημέρα, δείχνοντας το πραγματικό μέγεθος του προβλήματος. Παράλληλα, μέσα σε λίγες ημέρες πιλοτικής λειτουργίας, οι «έξυπνες» κάμερες κατέγραψαν δεκάδες χιλιάδες παραβάσεις, από κόκκινα φανάρια μέχρι χρήση κινητού.
Το νέο σύστημα που αναπτύσσεται στην Αττική, με κεντρικό άξονα την πλατφόρμα «ΟΔ.Υ.Σ.Ε.ΑΣ.», φέρνει πλήρη αυτοματοποίηση. Οι παραβάσεις καταγράφονται, ταυτοποιούνται και αποστέλλονται ψηφιακά χωρίς ανθρώπινη παρέμβαση. Αυτό σημαίνει ότι το «σβήσιμο» κλήσεων ή η ανοχή που υπήρχε παλαιότερα πρακτικά εξαφανίζεται.
Και εδώ ακριβώς ξεκινά το επόμενο μεγάλο ζήτημα. Όσοι επιλέγουν να κυκλοφορούν χωρίς πινακίδες ή να τις αλλοιώνουν, δεν γλιτώνουν απλώς ένα πρόστιμο. Ρισκάρουν βαριές κυρώσεις. Ο ΚΟΚ προβλέπει υψηλά πρόστιμα που φτάνουν ακόμη και τα 2.000 ευρώ, ενώ σε σοβαρές περιπτώσεις συνδυάζονται με αφαίρεση διπλώματος και άλλες διοικητικές ποινές.
Το κράτος, από την πλευρά του, δείχνει αποφασισμένο να κλείσει όλα τα «παράθυρα». Η διασύνδεση των καμερών με το gov.gr, η αποστολή ειδοποιήσεων σε πραγματικό χρόνο και η επέκταση του δικτύου σε εκατοντάδες σημεία δημιουργούν ένα περιβάλλον πλήρους ελέγχου.
Η ουσία όμως είναι αλλού. Το γεγονός ότι χιλιάδες οδηγοί επιλέγουν να κρύψουν την ταυτότητα του οχήματός τους δείχνει κάτι βαθύτερο. Δεν πρόκειται μόνο για αποφυγή προστίμων. Πρόκειται για σύγκρουση με ένα σύστημα που αλλάζει ριζικά και απαιτεί συμμόρφωση.
Στην Ελλάδα των παλιών αυτοκινήτων και της «χαλαρής» οδηγικής κουλτούρας, η μετάβαση αυτή δεν θα είναι ομαλή. Θα έχει αντιδράσεις, παραβατικότητα και ένταση.
Το ερώτημα δεν είναι αν θα επιβληθούν οι κάμερες. Αυτό είναι ήδη δεδομένο. Το ερώτημα είναι πόσο γρήγορα θα αλλάξει η νοοτροπία στους δρόμους.
