Σαν σήμερα, στις 13 Οκτωβρίου 1904, ο 34χρονος αξιωματικός έπεφτε νεκρός στη Στάτιστα της Καστοριάς - Ο αντίκτυπός του στον Μακεδονικό Αγώνα
Ήταν 13 Οκτωβρίου 1904 όταν, σε ένα μικρό χωριό της Μακεδονίας, που τότε βρισκόταν υπό οθωμανική κυριαρχία, ο Παύλος Μελάς έδινε την τελευταία μάχη της ζωής του.
Ο νεαρός αξιωματικός του Ελληνικού Στρατού, που είχε αφήσει πίσω του τη σύζυγο και τα δύο μικρά παιδιά του για να συμμετάσχει στον Μακεδονικό Αγώνα, τραυματίστηκε θανάσιμα στη Στάτιστα της Καστοριάς (μετέπειτα Παύλος Μελάς προς τιμήν του), μετά από συμπλοκή με οθωμανικό στρατιωτικό απόσπασμα.
Ο θάνατός του προκάλεσε βαθιά συγκίνηση στην Ελλάδα και συνέβαλε στην κινητοποίηση για τον Μακεδονικό Αγώνα.
Ο άνθρωπος που ήταν γνωστός με το ψευδώνυμο «Καπετάν Μίκης Ζέζας» έμελλε να γίνει μία από τις πιο εμβληματικές μορφές της νεότερης ελληνικής ιστορίας, με το όνομά του να παραμένει άρρηκτα συνδεδεμένο με τη Μακεδονία, 122 χρόνια μετά.
Η τελευταία μάχη
Τον Οκτώβριο του 1904, ο Παύλος Μελάς βρισκόταν στη δυτική Μακεδονία, επικεφαλής ένοπλου σώματος που είχε ως αποστολή την ενίσχυση της ελληνικής παρουσίας στην περιοχή.
Οι συνθήκες ήταν εξαιρετικά δύσκολες. Οι άνδρες του μετακινούνταν σε ορεινά μονοπάτια, αντιμετωπίζοντας την εξάντληση, την κακοκαιρία και τον διαρκή κίνδυνο να εντοπιστούν από τις οθωμανικές δυνάμεις.
Στις 12 Οκτωβρίου, ο Μελάς και οι σύντροφοί του έφθασαν στη Στάτιστα, κοντά στην Καστοριά. Η έντονη βροχόπτωση δυσκόλευε τις μετακινήσεις τους και αποφάσισαν να αναζητήσουν καταφύγιο σε σπίτια του χωριού.
Την επόμενη ημέρα, όμως, οθωμανικό στρατιωτικό απόσπασμα έφθασε στο χωριό, έχοντας, σύμφωνα με ιστορικές αφηγήσεις, πληροφορηθεί την παρουσία των ενόπλων από τον Βούλγαρο κομιτατζή Μήτρο Βλάχο.
Ακολούθησε συμπλοκή, με τους άνδρες του Μελά να επιχειρούν να αποκρούσουν τις οθωμανικές δυνάμεις και να διαφύγουν.
Κατά τη διάρκεια της σύγκρουσης, ο Έλληνας αξιωματικός χτυπήθηκε από σφαίρα στην περιοχή της μέσης και υπέκυψε λίγο αργότερα στα τραύματά του. Οι ιστορικές μαρτυρίες διαφέρουν ως προς ορισμένες λεπτομέρειες των τελευταίων στιγμών του, ωστόσο ο θανάσιμος τραυματισμός του στις 13 Οκτωβρίου 1904 αποτελεί αδιαμφισβήτητο γεγονός.
Η στρατιωτική του δράση στη Μακεδονία είχε τερματιστεί, όμως η είδηση του θανάτου του επρόκειτο να αποκτήσει πολύ μεγαλύτερες διαστάσεις. Ο Παύλος Μελάς ήταν μόλις 34 ετών...
Από τη Μασσαλία στον Μακεδονικό Αγώνα
Ο Παύλος Μελάς γεννήθηκε στις 29 Μαρτίου 1870 στη Μασσαλία της Γαλλίας, σε εύπορη ελληνική οικογένεια με καταγωγή από την Ήπειρο. Πατέρας του ήταν ο επιχειρηματίας Μιχαήλ Μελάς, ο οποίος αργότερα διετέλεσε δήμαρχος Αθηναίων.
Μεγάλωσε στην Αθήνα και επέλεξε τη στρατιωτική σταδιοδρομία, αποφοιτώντας το 1891 από τη Στρατιωτική Σχολή Ευελπίδων ως ανθυπολοχαγός Πυροβολικού.
Το 1897 συμμετείχε στον ελληνοτουρκικό πόλεμο, μια εμπειρία που επηρέασε βαθιά τη γενιά των αξιωματικών της εποχής.
Το 1892 παντρεύτηκε τη Ναταλία Δραγούμη, κόρη του πολιτικού Στέφανου Δραγούμη και αδελφή του Ίωνα Δραγούμη. Απέκτησαν δύο παιδιά, τον Μιχαήλ και τη Ζωή. Από τα χαϊδευτικά ονόματα των παιδιών του προέκυψε το ψευδώνυμο «Μίκης Ζέζας», το οποίο χρησιμοποιούσε κατά τη δράση του στη Μακεδονία.
Η αλληλογραφία του με τη σύζυγό του αποτυπώνει και την προσωπική πλευρά του αξιωματικού. Μέσα από τις επιστολές του διακρίνεται η αγάπη για την οικογένειά του, αλλά και η επίγνωση των κινδύνων που αντιμετώπιζε.
Στις αρχές του 20ού αιώνα, η Μακεδονία αποτελούσε πεδίο έντονων εθνικών ανταγωνισμών.
Ελληνικές και βουλγαρικές οργανώσεις επιδίωκαν να ενισχύσουν την επιρροή τους στους τοπικούς πληθυσμούς, ενώ οι αντιπαραθέσεις εξελίσσονταν ολοένα συχνότερα σε ένοπλες συγκρούσεις.
Ο Μελάς πραγματοποίησε τις πρώτες του αποστολές στην περιοχή το 1904. Στα τέλη Αυγούστου του ίδιου έτους επέστρεψε επικεφαλής ένοπλου σώματος, αναλαμβάνοντας ενεργό ρόλο στην οργάνωση της ελληνικής παρουσίας στη δυτική Μακεδονία. Λίγες εβδομάδες αργότερα θα έχανε τη ζωή του.
Η δραματική περιπέτεια της σορού του
Η ιστορία του Παύλου Μελά δεν τελείωσε με τον θάνατό του. Όσα ακολούθησαν με τη σορό του αποτελούν ένα από τα πιο δραματικά επεισόδια που συνδέονται με τον Μακεδονικό Αγώνα.
Αρχικά, οι κάτοικοι της Στάτιστας φρόντισαν για την ταφή του στο χωριό. Στη συνέχεια επιχειρήθηκε η εκταφή και η μεταφορά του σε ασφαλέστερο σημείο, ώστε να μην αναγνωριστεί από τις οθωμανικές αρχές.
Σύμφωνα με τις ιστορικές αφηγήσεις, όταν ο Ντίνας Στεργίου επιχείρησε να μεταφέρει τη σορό, εμφανίστηκε οθωμανικό απόσπασμα. Μπροστά στον κίνδυνο να συλληφθεί, αποχωρίστηκε την κεφαλή από το σώμα του Μελά, προκειμένου να μπορέσει να τη διασώσει.
Η κεφαλή μεταφέρθηκε στο Πισοδέρι και τάφηκε στο παρεκκλήσι της Αγίας Παρασκευής, ενώ το σώμα του εντοπίστηκε αργότερα από τις οθωμανικές αρχές και παραδόθηκε στον μητροπολίτη Καστοριάς Γερμανό Καραβαγγέλη.
Ο Μελάς τάφηκε στον ναό των Ταξιαρχών της Καστοριάς, όπου το 1950 μεταφέρθηκε και η κεφαλή του. Στον ίδιο ναό αναπαύεται και η σύζυγός του, Ναταλία, η οποία έμεινε χήρα σε ηλικία μόλις 32 ετών.
Ο θάνατος που συγκλόνισε την Ελλάδα
Η είδηση του θανάτου του Παύλου Μελά έφθασε στην Αθήνα στις 18 Οκτωβρίου 1904 και προκάλεσε μεγάλη συγκίνηση.
Οι εφημερίδες της εποχής αφιέρωσαν εκτενή δημοσιεύματα στον νεκρό αξιωματικό, ενώ η προσωπική του ιστορία άγγιξε την ελληνική κοινή γνώμη. Ένας νέος οικογενειάρχης, προερχόμενος από γνωστή και εύπορη οικογένεια, είχε αφήσει πίσω του μια ασφαλή ζωή για να συμμετάσχει σε έναν επικίνδυνο αγώνα.
Ο θάνατός του συνέβαλε στην ενίσχυση του ενδιαφέροντος για τις εξελίξεις στη Μακεδονία και στην κινητοποίηση περισσότερων αξιωματικών και εθελοντών.
Ο Μακεδονικός Αγώνας συνεχίστηκε έως το 1908, ενώ οι Βαλκανικοί Πόλεμοι του 1912-1913 οδήγησαν στην ενσωμάτωση της Θεσσαλονίκης και μεγάλου μέρους της Μακεδονίας στο ελληνικό κράτος.
Ο Παύλος Μελάς δεν έζησε για να δει αυτές τις εξελίξεις. Το χωριό όπου σκοτώθηκε μετονομάστηκε αργότερα από Στάτιστα σε Μελάς, ενώ το όνομά του δόθηκε σε δρόμους, πλατείες, σχολεία και δημόσιους χώρους σε ολόκληρη τη χώρα.
Σήμερα, 122 χρόνια μετά, το όνομά του παραμένει συνδεδεμένο με μία από τις σημαντικότερες περιόδους της νεότερης ελληνικής ιστορίας.
Police-Voice blog ➤
Με την έπαρση της ελληνικής σημαίας στον Ιερό Βράχο της Ακρόπολης τιμήθηκε σήμερα, Δευτέρα 12 Οκτωβρίου, η 82η επέτειος από την Απελευθέρωση της Αθήνας από τα γερμανικά στρατεύματα κατοχής.
Η τελετή πραγματοποιήθηκε σε κλίμα συγκίνησης, με την ελληνική σημαία να υψώνεται στην Ακρόπολη υπό τους ήχους του Εθνικού Ύμνου, αποδίδοντας φόρο τιμής σε όσους αγωνίστηκαν για την ελευθερία της χώρας.
Στις 12 Οκτωβρίου 1944, έπειτα από 1.264 ημέρες γερμανικής Κατοχής, τα γερμανικά στρατεύματα αποχώρησαν από την Αθήνα, ενώ η ναζιστική σημαία κατέβηκε από την Ακρόπολη.
Η αποχώρηση των κατοχικών δυνάμεων είχε προκαλέσει κύμα ενθουσιασμού στην πρωτεύουσα, με χιλιάδες Αθηναίους να ξεχύνονται στους δρόμους για να γιορτάσουν την απελευθέρωση της πόλης.
Η σημερινή τελετή εντάσσεται στις επετειακές εκδηλώσεις για την Απελευθέρωση της Αθήνας, διατηρώντας ζωντανή τη μνήμη μιας από τις σημαντικότερες στιγμές της σύγχρονης ελληνικής ιστορίας.
Η κ. Παπαδοπούλου ανέφερε ότι η λανθασμένη ορολογία παραβιάζει τη Συμφωνία των Πρεσπών, αλλά και το Σύνταγμα της γειτονικής χώρας.
Η Ελλάδα ζητά από τη γειτονική χώρα.να αφαιρέσει κάθε διατύπωση «αναθεωρητικού ή αλυτρωτικού χαρακτήρα» από τα σχολικά της βιβλία, τόνισε στη Βουλή η υφυπουργός Εξωτερικών, Αλεξάνδρα Παπαδοπούλου.
Απαντώντας σε επίκαιρη ερώτηση του βουλευτή της ΝΙΚΗΣ Γιώργου Ρούντα, η κυρία Παπαδοπούλου σημείωσε ότι η χρήση λανθασμένης ορολογίας παραβιάζει όχι μόνο τη Συμφωνία των Πρεσπών, αλλά και το Σύνταγμα της γειτονικής χώρας.
Ο κ. Ρούντας ανέφερε ότι σε σχολικό βιβλίο της Βόρειας Μακεδονίας γίνεται αναφορά σε «μακεδονική γλώσσα» και «μακεδόνα Μέγα Αλέξανδρο», χωρίς διάκριση του αρχαίου Μακεδόνα από τη σύγχρονη μακεδονική ταυτότητα.
Η κυρία Παπαδοπούλου απάντησε ότι η Ελλάδα θα συνεχίσει να διεκδικεί την ορθή καταγραφή της ιστορικής πραγματικότητας στα βιβλία, όπως και της καταγωγής και της δράσης ιστορικών προσώπων όπως ο Μέγας Αλέξανδρος.
«Η Ελλάδα ζητά την αφαίρεση των διατυπώσεων που έχουν αναθεωρητικό ή αλυτρωτικό χαρακτήρα και αναμένει την ανταπόκριση της άλλης πλευράς», είπε χαρακτηριστικά. «Η ελληνικότητα της Μακεδονίας επισημαίνεται και στη Συμφωνία των Πρεσπών», πρόσθεσε. Τέτοια ζητήματα, διευκρίνισε, εξετάζονται και στη μικτή επιτροπή εμπειρογνομώνων, όπου η Ελλάδα πράττει τα δέοντα.
«Αποδέχεστε ότι το βιβλίο είναι σκοπιανή προπαγάνδα. Η Επιτροπή δεν πράττει τα δέοντα. Θα έπρεπε να το έχει ελέγξει και να έχει διαμαρτυρηθεί», σχολίασε ο κ. Ρούντας ζητώντας στοιχεία για τις συνεδριάσεις της επιτροπής.
Η επιτροπή, απάντησε η κυρία Παπαδοπούλου, συνεδριάζει δύο φορές ετησίως σε Αθήνα και Σκόπια, με βασικό σκοπό την ορθή αποτύπωση της ιστορικής πραγματικότητας.
Το δημογραφικό πρόβλημα είναι έντονο στην ελληνική περιφέρεια, με σημαντική μείωση των γεννήσεων, γήρανση του πληθυσμού και περισσότερους θανάτους από γεννήσεις
Αντιμέτωπη με μια βαθιά και διαρκώς εντεινόμενη δημογραφική αλλαγή βρίσκεται η Ελλάδα. Η μείωση των γεννήσεων έχει ιδιαίτερα έντονο αποτύπωμα στην περιφέρεια, με τα στοιχεία να καταγράφουν μια μακρά πορεία υποχώρησης της γεννητικότητας που συνοδεύεται από γήρανση του πληθυσμού και αύξηση των θανάτων, σύμφωνα με νεότερα στοιχεία του Ινστιτούτου Δημογραφικών Ερευνών και Μελετών.
Από περίπου 148.000 γεννήσεις κατά μέσο όρο την περίοδο 1979-1980, η χώρα έφτασε μόλις στις 67.000 το 2024-2025. Την ίδια στιγμή, η μέση ηλικία απόκτησης παιδιού αυξήθηκε σχεδόν κατά έξι χρόνια, από τα 26,2 στα 32,2 έτη. Η πτωτική τάση ξεκίνησε στα τέλη της δεκαετίας του ’70 και, με εξαίρεση την περίοδο 2003-2009, συνεχίζεται μέχρι σήμερα.
Η μελανή εικόνα σε ό,τι αφορά στη μείωση του πληθυσμού δεν είναι ίδια σε ολόκληρη τη χώρα. Μεταξύ 2009 και 2024 οι γεννήσεις μειώθηκαν πανελλαδικά κατά 42%, από 117.440 σε 68.310. Σε έξι νομούς της ηπειρωτικής Ελλάδας, τη Θεσπρωτία, τα Γρεβενά, τη Φθιώτιδα, την Κοζάνη, την Ευρυτανία και τη Φλώρινα, η μείωση ξεπέρασε το 50%. Αντίθετα, σε αρκετές νησιωτικές περιοχές η υποχώρηση των γεννήσεων είναι σαφώς μικρότερη, ενώ στις Κυκλάδες και τη Ζάκυνθο περιορίστηκε κάτω από 15%.
Καθοριστικό ρόλο έχει διαδραματίσει η μείωση της διαγενεακής γονιμότητας. Οι γυναίκες που γεννήθηκαν στα τέλη της δεκαετίας του 1950 απέκτησαν κατά μέσο όρο περίπου δύο παιδιά, ενώ για όσες γεννήθηκαν γύρω στο 1985 ο αριθμός αυτός περιορίστηκε σε λιγότερα από 1,5. Παράλληλα, ο ετήσιος δείκτης γονιμότητας υποχώρησε από περίπου 2.200 παιδιά ανά 1.000 γυναίκες το 1979-1980 σε μόλις 1.240 το 2024-2025.
Η εικόνα γίνεται ακόμη πιο ανησυχητική όταν συνυπολογίζονται οι θάνατοι. Το φυσικό ισοζύγιο, δηλαδή η διαφορά μεταξύ γεννήσεων και θανάτων, έχει περάσει πλέον σε σταθερά αρνητικό έδαφος, σύμφωνα με την ίδια μελέτη. Ενώ τη δεκαετία 1971-1980 οι γεννήσεις ξεπερνούσαν τους θανάτους κατά 638.000, το πλεόνασμα περιορίστηκε στις 276.000 την επόμενη δεκαετία και μόλις στις 22.000 τη δεκαετία 1991-2000. Αντίθετα, την περίοδο 2011-2020 καταγράφηκαν 267.000 περισσότεροι θάνατοι από γεννήσεις, ενώ μόνο στην πενταετία 2021-2025 η διαφορά έφτασε τις 290.000.
Αναλυτικότερα, το 2024 αντιστοιχούσαν σε εθνικό επίπεδο 184 θάνατοι ανά 100 γεννήσεις, έναντι 92 το 2009. Σε ορισμένες Περιφερειακές Ενότητες, η αναλογία έφτασε ακόμη και τους 376 θανάτους ανά 100 γεννήσεις. Μόλις πέντε (Θήρας, Μυκόνου, Κω, Νάξου, Ρεθύμνου) από τις 74 Περιφερειακές Ενότητες είχαν περισσότερες γεννήσεις από θανάτους.
Πού οφείλονται οι αποκλίσεις
Οι μεγάλες περιφερειακές αποκλίσεις συνδέονται, σύμφωνα με την ανάλυση, με τρεις βασικούς παράγοντες: τη διαφορετική εξέλιξη της γονιμότητας, τη δημογραφική γήρανση και τις μεταναστευτικές ροές. Περιοχές που συγκράτησαν ή προσέλκυσαν νεότερους κατοίκους εμφανίζουν ηπιότερες απώλειες, ενώ εκείνες που έχασαν μεγάλο μέρος του νεανικού τους πληθυσμού αντιμετωπίζουν ταυτόχρονα λιγότερες γεννήσεις και περισσότερους θανάτους.
Με βάση τα παραπάνω, φαίνεται ότι το δημογραφικό πρόβλημα δεν εξελίσσεται με τον ίδιο τρόπο σε ολόκληρη την Ελλάδα. Ο χάρτης της χώρας αλλάζει, με τη δημογραφική συρρίκνωση να πλήττει εντονότερα περιοχές που συνδυάζουν χαμηλή γονιμότητα, γήρανση και απώλεια πληθυσμού.
Την 15η Αυγούστου το «Έλλη» με εκτόπισμα 2.115 τόνους και πλήρωμα 232 ανδρών βρισκόταν στον όρμο της Τήνου, όταν δέχτηκε αιφνιδιαστικό πλήγμα με τορπίλες
Ανήμερα της μεγάλης εορτής της Παναγίας, πριν από 86 χρόνια, σαν σήμερα, στις 15 Αυγούστου 1940, το ιταλικό υποβρύχιο «Ντελφίνο» τορπίλισε και βύθισε στο λιμάνι της Τήνου το ελληνικό καταδρομικό «Έλλη».
Εκείνη την περίοδο, κατά τον δεύτερο χρόνο του Β' Παγκοσμίου Πολέμου, η Ιταλία, που ανήκε στις Δυνάμεις του 'Αξονα, επιδίωκε να διεκδικήσει την πρωτακαθεδρία στη Μεσόγειο από τη Μεγάλη Βρετανία. O Ιταλός δικτάτορας Μπενίτο Μουσολίνι μετά την κατάκτηση της Λιβύης, της Αιθιοπίας και της Αλβανίας, είχε θέσει ως επόμενο στόχο του την Ελλάδα.
Εξάλλου, την ίδια περίοδο, ισχυρές ιταλικές δυνάμεις κατευθύνθηκαν προς τα ελληνικά σύνορα φανερώνοντας τις προθέσεις του Μουσολίνι. Σε αυτό το πλαίσιο, ο Ιταλός δικτάτορας επέλεξε να προχωρήσει στη διεξαγωγή επιθέσεων μικρής κλίμακας σε ελληνικά λιμάνια και πλοία. Στις 12 Ιουλίου, στις 6:30 π.μ., τρία ιταλικά βομβαρδιστικά αεροπλάνα προσέβαλαν με βόμβες και πολυβόλα το βοηθητικό πλοίο του ελληνικού ναυτικού «Ωρίων», της υπηρεσίας των φάρων. Η επίθεση έλαβε χώρα κατά τη διάρκεια ανεφοδιασμού του φάρου της Γραμβούσας στον κόλπο του Κισσάμου στη δυτική Κρήτη.
Τα ίδια αεροπλάνα επιτέθηκαν ακολούθως και κατά του αντιτορπιλικού «Ύδρα», το οποίο είχε πάρει διαταγή να σπεύσει σε βοήθεια του πλοίου «Ωρίων». Στις 30 Ιουλίου, στις 6:50 π.μ., ιταλικό αεροπλάνο, προερχόμενο από τα Δωδεκάνησα, έριξε τέσσερις βόμβες κατά των ελληνικών αντιτορπιλικών «Βασιλεύς Γεώργιος» και «Βασίλισσα Όλγα» και κατά δύο ελληνικών υποβρυχίων, που βρίσκονταν μέσα στο λιμάνι της Ναυπάκτου.
Όπως προέκυψε από τη χημική ανάλυση θραυσμάτων από αυτή την επίθεση, οι βόμβες ανήκαν στο ίδιο είδος βομβών με τις οποίες προσβλήθηκε στις 12 Ιουλίου 1940 και το αντιτορπιλικό «Ύδρα».
Η διαταγή και ο τορπιλισμός
Την διαταγή για τον τορπιλισμό της «Έλλης» έδωσε ο Ιταλός διοικητής των Δωδεκανήσων Τσέζαρε Μαρία Ντε Βέκι. Τη νύχτα της 14ης Αυγούστου, το ιταλικό υποβρύχιο «Ντελφίνο» με διοικητή τον υποπλοίαρχο Τζουζέπε Αϊκάρντι αναχώρησε από τη ναυτική βάση στο Παρθένι της Λέρου. Αποστολή του ήταν να πλήξει εχθρικά πλοία στην Τήνο, τη Σύρο ενώ στη συνέχεια θα προχωρούσε σε αποκλεισμό της διώρυγας της Κορίνθου.
Τις πρώτες πρωινές ώρες στις 15 Αυγούστου του 1940, το ιταλικό υποβρύχιο βρέθηκε «εν καταδύσει» έξω από το λιμάνι της Τήνου. Χρησιμοποιώντας το περισκόπιο, ο υποπλοίαρχος Αϊκάρντι είδε ότι έφτανε στο λιμάνι ένα ελληνικό πολεμικό πλοίο. Το καταδρομικό «Έλλη» κατέπλεε στην Τήνο για τις εορταστικές εκδηλώσεις της Μεγαλόχαρης.
Το ρολόι έγραψε 8:25 π.μ. μερικά μόνο λεπτά προτού τελεστεί η λιτάνευση της εικόνας της Παναγίας και στην παραλία του νησιού είχε συγκεντρωθεί πλήθος κόσμου. Το ιταλικό υποβρύχιο πραγματοποίησε επίθεση με τρεις τορπίλες. Μόνο μία εξ αυτών βρήκε το στόχο καθώς οι άλλες δύο εξερράγησαν στην προκυμαία. Ωστόσο, το πλήγμα στο ελληνικό καταδρομικό ήταν καίριο. Η τορπίλη «καρφώθηκε» στο μηχανοστάσιο και τις δεξαμενές καυσίμων της «'Ελλης». Μόλις μια ώρα αργότερα, το ελληνικό καταδρομικό βυθίστηκε.
Από την επίθεση σκοτώθηκαν ένας υπαξιωματικός και οκτώ ναύτες του «Έλλη» ενώ συνολικά 24 ήταν οι τραυματίες στο ελληνικό καταδρομικό. Η δεύτερη τορπίλη του «Ντελφίνο» που εξερράγει στην προκυμαία στοίχισε τη ζωή σε μια γυναίκα, που βρισκόταν στην παραλία και πέθανε από καρδιακή προσβολή.
Αμέσως μετά τον τορπιλισμό, το ιταλικό υποβρύχιο απομακρύνθηκε χωρίς να αναγνωριστεί η ταυτότητά του. Κατέπλευσε λίγες ώρες αργότερα στη Σύρο από όπου αναχώρησε χωρίς να πραγματοποιήσει κάποια επίθεση καθώς δεν εντόπισε κάποιο ελληνικό πλοίο στο λιμάνι του νησιού. Στη συνέχεια, το υποβρύχιο «Ντελφίνο» επέστρεψε, με διαταγή των ιταλικών αρχών, εσπευσμένα στη Λέρο και δεν πραγματοποίησε την αποστολή του στη διώρυγα της Κορίνθου.
Η επιχείρηση ενδέχεται να μην ήταν σε γνώση των πολιτικών αρχών της Ρώμης -χωρίς να αποκλείεται να είχε ενημερωθεί μόνο ο δικτάτορας Μουσολίνι- και αυτό διότι, όπως έγραψε ο τότε υπουργός Εξωτερικών της χώρας, Γκαλεάτσο Τσιάνο, στα απομνημονεύματά του, η βύθιση του ελληνικού πλοίου οφείλεται στη θρασύτητα του Ντε Βέκι.
Το καταδρομικό «Έλλη»
Ήταν πολεμικό πλοίο που ανήκε στον στόλο του Ελληνικού Ναυτικού. Το καταδρομικό πήρε το όνομά του από την ναυμαχία της Έλλης που είχε λάβει χώρα στη διάρκεια του Α' Βαλκανικού Πολέμου. Τα καταδρομικά ήταν πολεμικά πλοία διαφόρων μεγεθών, μεγάλης ταχύτητας και ελαφρύτερου οπλισμού σε σχέση με τα θωρηκτά, τα οποία σταδιακά εκτόπισαν.
Την 15η Αυγούστου το «Έλλη» με εκτόπισμα 2.115 τόνους και πλήρωμα 232 ανδρών βρισκόταν στον όρμο της Τήνου, όταν δέχτηκε αιφνιδιαστικό πλήγμα με τορπίλες. Στις 9:45 π.μ. της ίδιας ημέρας βυθίστηκε.
Ο αντίκτυπος
«Πρός διατήρησιν ακμαίου του ελληνικού φρονήματος καί της θρησκευτικής πίστεως, ο Έλλην Πρωθυπουργός διέταξε, παρά τήν βύθισιν του εύδρομου, νά μή ματαιωθή η λιτανεία, ήτις πράγματι ετελέσθη πάνδημος καί κατανυκτική». Αυτό ήταν το μήνυμα του Ιωάννη Μεταξά αμέσως μετά την επίθεση στο ελληνικό καταδρομικό.
Η ενέργεια είχε βυθίσει σε θλίψη ολόκληρη την Ελλάδα. Ταυτόχρονα, ο πατριωτισμός, η τιμή και η αξιοπρέπεια των Ελλήνων είχε πληγεί σημαντικά ενώ το αίσθημα μίσους κατά των Ιταλών ήταν ιδιαίτερα έντονο με δεδομένο ότι είχαν επιλέξει την ημέρα της μεγάλης γιορτής του χριστιανισμού για να πραγματοποιήσουν την επίθεση στο καταδρομικό «Έλλη».
Ο τορπιλισμός της «Έλλης» απασχόλησε το διεθνή Τύπο ενώ ακόμη και γερμανικές εφημερίδες εκφράστηκαν με συμπάθεια προς την Ελλάδα. Σε αυτό το περιβάλλον, η ιταλική κυβέρνηση επιχείρησε να παρουσιάσει τον τορπιλισμό ως έργο της Μεγάλης Βρετανίας με πρόφαση ότι αποσκοπούσε στο να προκαλέσει αναστάτωση στα Βαλκάνια και στις σχέσεις Ελλάδας και Ιταλίας.
